انَّ لِقَتلِ الحُسَینِ حَرارةً فی قلوبِ المومنین لا تَبرُدُ اَبَداً
جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 556
إنّ: حرف مشبهه بالفعل- عامل – مبنی بر فتح
ل: حرف جر،عامل قتل: اسم ، مصدر، جامد، مذکر، معرفه ، معرب/ مجرور
الحسین:اسم علم )مصغر بر وزن فعیل (، مشتق، مذکر، معرفه به ال، معرب/اسم ان و منصوب
امام صادق علیه السلام:
ما مِن إنسانٍ یَطعَنُ فی عَینِ مُومِنٍ إلّا مات بِشَرّ میتَةٍ و کانَ قمِناً أن لا یَرجِعَ إلَی خَیرٍ.
کافی(ط-الاسلامیه) ج2 ، ص361
ما:اسم موصول مشترک- مبنی / مبتدا محلا مرفوع
من: حرف جر- عامل انسانٍ:اسم- مفرد- مذکر- جامد- معرب- نکره / مجرور به حرف جر
ما من انسانٍ: شبه جمله مبتدا محلا مرفوع
قال الرضا علیه السلام:
مَن کانَ یَومُ عاشوراءَ یَومَ مُصیبَتِهِ و حُزنِهِ وبُکائِهِ ، یَجعَلُ اللّه ُ یَومَ القیامَةِ یَومَ فرحِهِ و سُرورِهِ
بحار الانوار، ج 44، ص 284
من: اسم موصول مشترک- مبنی بر سکون / مبتدا محلا مرفوع
(کان یوم عاشوراء یوم مصیبته و حزنه و بکائه) : خبر محلا مرفوع کان: از افعال ناقصه- مفرد مذکر غایب /فعل
یومُ: اسم- مفرد- مذکر- جامد غیر مصدری- معرب- صحیح الاخر-معرفه به اضافه / اسم کان و مرفوع
اللّهُمَّ أَنْطِقْنی بِالهُدی وأَلْهِمنی التَّقوی ووَفِّقْنی لِلَّتی هی أزْکَی
دعای بیستم از صحیفه سجادیه
اللّهُمَّ:؟
أَنْطِقنی:فعل-امرحاضر- مفرد مذکر مخاطب- ثلاثی مزید باب افعال – سالم- متعدی – معلوم/ فعل وفاعل ضمیرمستتر‹أنتَ›-ن/نون وقایة
ی:اسم- ضمیرمتکلم وحده /مفعول به ومحلاًمنصوب. ب: حرف جر- عامل- مبنی بر کسره
الهُدی:اسم- مقصور- مصدر- جامد- مفرد- مونث- معرفه به ال- معرب / تقدیرا مجرور به حرف جر.
امیرالمونین علیه السلام:
الْعُلُومُ أَرْبَعَةٌ الْفِقْهُ لِلْأَدْیَانِ وَ الطِّبُّ لِلْأَبْدَانِ وَ النَّحْوُ لِلِّسَانِ وَ النُّجُومُ لِمَعْرِفَةِ الْأَزْمَانِ
بحار الانوار، ج 1، ص 218
الْ:حرف غیر عامل عُلُومُ :اسم-جمع-سالم-مشتق-معرفه-معرب/مبتدا
أَرْبَعَةٌ :اسم؟-جامد/خبر الْ: حرف غیر عامل
فِقْهُ :اسم-مفرد-جامد-معرفه-سالم-معرب/اسم یکون محذوف؟
لِلْأَدْیَانِ: جار و مجرور-خبر لِ:حرف عامل
قال الاْمامُ أبوُ جَعْفَر محمّد الباقر (عَلَیْه السلام):
إذا أرَدْتَ أنْ تَعْلَمَ أنَّ فیکَ خَیْراً، فَانْظُرْ إلى قَلْبِکَ فَإنْ کانَ یُحِبُّ أهْلَ طاعَهِ اللّهِ وَیُبْغِضُ أهْلَ مَعْصِیَتِهِ فَفیکَ خَیْرٌ; وَاللّهُ یُحِبُّک، وَإذا کانَ یُبْغِضُ أهْلَ طاعَهِ اللّهِ وَ یُحِبّ أهْلَ مَعْصِیَتِهِ فَلَیْسَ فیکَ خَیْرٌ; وَاللّهُ یُبْغِضُکَ، وَالْمَرْءُ مَعَ مَنْ أحَبَّ.
إذا : اسم ثلاثی، مبنی غیر عامل، دائم الا ضافه، ظرف زمان مستقبل، متضمن معنای شرط و در / ظرف زمان شرطیه، مبنی بر سکون، محلا منصوب، مفعول فیه، متعلق به أرَدْتَ
أرَدْتَ:فعل ماضی، مفرد مذکر مخاطب ،متعدی، معلوم ، مبنی برسکون،صحیح و مهموز،ثلاثی مجرد، (أرَدَ یُرِدَ إرادَت) / فعل و فاعل تَ ، جمله مضاف الیه اذا
أنْ : از ادات نصب و مبنی
حضرت ختمی مرتبت صلی الله علیه و آله و سلم:
مَن جاءَهُ المَوتُ و هوَ یَطلُبُ العِلمَ لِیُحیی بِهِ الاِسلامَ کانَ بَینَهُ و بَینَ الانبیاءِ دَرَجهٌ واحِدَهٌ فی الجَنَّةِ.
از کتاب منیه المرید فی آداب المفید و المستفید از شهید ثانی
مَن : اسم-غیر مصدر - تساوی در مذکر و مونث-نکره-مبنی/مبتدی-شرطیه
جاءَ : فعل-معلوم-مفرد مذکر غایب-ثلاثی-مجرد-مهموز-متصرف-مبنی-متعدی /فعل
ه : اسم-غیر مصدر-مذکر-معرفه-مبنی/مفعول به
عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام:
لَوْ یَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِی فَضْلِ مَعْرِفَةِ اللَّهِ مَا مَدُّوا أَعْیُنَهُمْ إِلى مَا مُتِّعَ بِهِ الْأَعْدَاءُ مِنْ زَهْرَةِ الْحَیَاةِ الدُّنْیَا وَ نَعِیمِهَا، وَ کَانَتْ دُنْیَاهُمْ أَقَلَّ عِنْدَهُمْ مِمَّا یَطَؤُونَهُ بِأَرْجُلِهِمْ، وَ لَنُعِّمُوا بِمَعْرِفَةِ اللَّهِ وَ تَلَذَّذُوا بِهَا تَلَذُّذَ مَنْ لَمْ یَزَلْ فِی رَوْضَاتِ الْجِنَانِ مَعَ أَوْلِیَاءِ اللَّهِ.
الکافی (ط - دارالحدیث) ؛ ج15 ؛ ص563
لو : حرف شرطیه غیر عامل، مبنی بر سکون/ حرف شرط
یعلم : فعل ، مضارع، مفرد مذکر غایب، ثلاثی مجرد، سالم، متعدی، معلوم/فعل شرط
الناس: اسم ، غیرمصدر،جامد، اسم جمع، معرفه به ال، معرب/فاعل
ما: اسم استفهام، مبنی برسکون در محل نصب / مفعول برای یعلم
اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ(257)
اللَّهُ ← لفظ جلاله, اسم عَلَم, معرفه, معرب_مبتدا و لفظاً مرفوع
وَلِيُّ ← اسم, مفرد, معرب_خبر و لفظاً مرفوع
الَّذِينَ ← اسم موصول خاص, جمع مذکر, معرفه, مبنی بر فتح_مضاف الیه و محلاً مجرور
آمَنُوا ← فعل ماضی, جمع مذکر غایب, (ء م ن), مهموز الفاء, ثلاثی مزيد_باب افعال, لازم, معلوم, مبنی
[جمله صله و محلی از اعراب ندارد.] _فعل و فاعل ضمیر بارز واو
الّلهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَعَجِّلْ فَرَجَهُمْ وَالْعَنْ أعْداءَهُم أجْمَعِینَ
الّلهُمَّ← الله: لفظ الجلالة, منادى, مبنی بر الضم, مرفوع
م مشدد: حرف, مبنی بر فتح، جانشین (یاء) نداء = یا الله
صَلِّ: فعل امر حاضر, مفرد مذکر, (ص ل و), معتل-ناقص واوی, ثلاثی مزید- باب تفعیل, متعدی, معلوم, مبنی
_فعل و فاعل ضمیر مستتر انت
عَلَی: حرف جر, عامل, مبنی بر سکون
مُحَمَّدٍ: اسم عَلَم, معرفه, مفرد, مذکر, معرب_عَلَی مُحَمَّدٍ: جارو مجرور متعلق به صَلِّ
امام صادق علیه السلام :
لَیْسَ مِنْ باطِلٍ یَقومُ بِاِزاءِ الْحَقِّ اِلاّ غَلَبَ الْحَقُّ الْباطِلَ وَ ذلِکَ قَولُهُ: «بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الباطِلِ فَیَدْمَغُهُ…»
کافى(ط-الاسلامیه) ج 8 ، ص 242
لیس: از افعال ناقصه- مفرد مذکر /فعل
اسم لیس:"من باطل” جار و مجرور محلا مرفوع ، خبر لیس: “یقوم بازاء الحق الا غلب الحق الباطل” محلا منصوب
مِن :حرف جر- عامل- مبنی بر سکون
باطل: اسم- مفرد- مذکر- مشتق، اسم فاعل- نکره- معرب، صحیح الاخر- / مجرور به حرف جر
نبی اکرم صلوات الله علیه:
ذَرُوا الْمِراءَ فَاِنَّهُ لا تُفْهَمُ حِکمَتُهُ وَ لا تُؤْمَنُ فِتْنَتُهُ
بحار الأنوار، ج 2، ص 137
ذَرُوا :فعل معلوم-جمع مذکرمخاطب-متعدی-ثلاثی مجرد-امر-معتل-متصرف-مبنی/فعل و فاعل
الْ: حرف غیر عامل مِراءَ :اسم-مصدر-جامد-معرفه به ال-معرب-مهموز-ثلاثی/ مفعول به
هُ:ضمیر مفرد مذکر غایب-معرفه/ اس انَّ ف:حرف غیر عامل
َاِنَّ: حرف عامل مشبه بالفعل لا : لای نفی-غیر عامل
تُفْهَمُ : فعل- مجهول- مفرد مونث غایب-ثلاثی-سالم-متصرف-معرب/ فعل
قال امیرالمومنین علی علیه السلام:
مَنْ وَضَعَ نَفْسَهُ مَوَاضِعَ التُّهَمَةِ فَلاَ یَلُومَنَّ مَنْ أَسَاءَ بِهِ الظَّنَّ.
نهج البلاغه / حمکت 156
مَنْ :اسم ، غیرمصدر، جامد ، مؤنث ؟ ،غیر متصرف، معرفه ، مبنی بر سکون ،مفرد / اسم شرط جازم ، مبتدا محلاً مرفوع
جمله : (وَضَعَ نَفْسَهُ مَوَاضِعَ التُّهَمَةِ ). یا ( وَضَعَ نَفْسَهُ مَوَاضِعَ التُّهَمَةِ فَلاَ یَلُومَنَّ مَنْ أَسَاءَ بِهِ الظَّنَّ( در محل رفع خبر مَن مبتدا
وَضَعَ : فعل ماضی ،ثلاثی مجرد ، صحیح ، متعدی ، معلوم ، مبنی برفتح در محل جزم/ فعل شرط محلاً مجزوم، فاعل هو مستتر
قال الصادق علیه السلام:
المومِنُ بَینَ مَخافَتَین ذَنبٍ قَد مَضی لایَدری ما یَصنَعُ اللهُ فیه و عُمرٍ قَد بَقِیَ لایَدری ما یَکتَسبُ فیه مِن المَهالِکِ فهو لایُصبحُ إلّا خائِفاً و لایُمسی إلّا خائفاً ولا یُصلِحُهُ إلّا الخَوفُ
بحار الانوار ج 75 صفحه 262
المومن : اسم فاعل ، مصدر ، مشتق، مفرد مذکر، معرفه ، معرب، ثلاثی مزید باب افعال /مبتدا و مرفوع
بین : اسم دائم الاضافه – جامد/ظرف (متعلق به یکون محذوف) جمله “یکون بین مخافتین” خبر و محلا مرفوع
مخافتین: اسم ، مشتق، مثنی مونث، معرفه، معرب / مضاف الیه
ذنب: اسم ، مصدر، جامد، مفرد مذکر ، نکره ، معرب / بدل بعض از کل مخافتین
رسول الله صلی الله علیه و آله:
لَئِن یَهدِی اللهُ بِکَ رَجُلاً واحِداً خَیرٌ لَکَ مِنَ الدُّنیا وَ ما فِیها
بحار الانوار، ج2 ، ص2
لَ: حرف قسم- مبنی بر فتح- غیر عامل/ برای تاکید
إن: حرف شرط- مبنی بر سکون- عامل جزم
یهدی: فعل مضارع- مفرد مذکر غایب- ثلاثی مجرد (هدی، یهدی)- معتل ناقص یایی- متعدی- معلوم /فعل شرط محلا مجزوم؟
(یهدی الله بک رجلا واحدا) جمله شرط ، (خیر لک من الدنیا و ما فیها) جزای شرط
حضرت علی علیه السلام:
إذا هِبتَ أمراً فقَع فیه فإنّ شِدَّةَ تَوقیةِ اَعظمُ ممّا تخافُ منه
(نهج البلاغه- حکمت 175)
إذا: اسم شرط؟- مبنی بر سکون هبت امراً (شرط) – قع فیه (جزای شرط)
هِبتَ: فعل- ماضی- مفرد مذکر مخاطب- ثلاثی مجرد (هاب- یهیب) – اجوف یایی- لازم- معلوم/ فعل و فاعل (ضمیر بارز ت)- فعل شرط محلا مجزوم
أمراً: اسم- صحیح الاخر- غیرمصدر- جامد- مفرد- مذکر- نکره- معرب / مفعول به
حضرت رسول صلی الله علیه و آله:
مَا قُلْتُ وَ لَا قَالَ الْقَائِلُونَ قَبْلِی مِثْلَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ
توحید شیخ صدوق
مَا : حرف نافیه قُلْتُ :فعل معلوم-متکلم وحده-ثلاثی مجرد-ماضی-معتل-متصرف-مبنی-متعدی / فعل و فاعل
وَ : حرف لَا : حرف نافیه
قَالَ : فعل معلوم-مفرد مذکر غایب-ثلاثی مجرد-ماضی-معتل-متصرف-مبنی-متعدی/فعل
الْ : حرف قَائِلُونَ : اسم – مشتق اسم فاعل-مذکر-متصرف-نکره-معرب-معتل/ فاعل؟
دلش مسجدی می‌خواست با گنبدی فیروزه‌ای و مناره‌ای نه خیلی بلند
و پیرمردی که هر صبح و ظهر و شب بر بالای آن اللّه اکبر بگوید
دلش یک حوض لاجوردی کوچک می‌خواست و شبستانی که گوشه گوشه‌اش مهر و تسبیح و جانماز است.
دلش هوای محله‌ای قدیمی را کرده بود،
با پیرزنهایی ساده و مهربان
اما محله‌شان مسجد نداشت . . .
فرشته‌ها که خیال نازک و آرزوی قشنگش را می‌دیدند به او گفتند:
«حالا که مسجدی نیست، تو مصالحش را فراهم کن، ما مسجدت را می‌سازیم»
او خندید و گفت:
«چه محال زیبایی»
و نمی‌دانست
هر بار که آهی می‌کشد،
هر بـار که دعـایی می‌کند،
هر بار که خدا را زمزمه می‌کند،
آجـری بـر آجـری گذاشتـه می‌شود؛
آجرِ همان مسجدی که آرزویش را داشت . . .
منبع.. پیامبری از کنار خانه ما رد شد. عرفان نظرآهاری
امام علی علیه السّلام :
کفاک أدباً لِنفسِک اجتِنابُ ما تَکرَهُهُ مِن غَیرِک.
کفاک: کَفی فعل ماضی معلوم، مفرد مذکر غایب، ثلاثی مجرد ، مبنی بر فتح در تقدیر/ کاف ضمیر متصل محلاً منصوب، مفعولٌ به
أدباً: اسم مفرد،مصدر ثلاثی مجرد از فعل لازم بروزن فَعَل، جامد، مذکر ،متصَرِّف، نکره، مُعرَب صحیح الاخر، منصوب / تمیز نسبت (جمله مبهم کفاک را از ابهام بیرون می آورد)، منصوب، علامت نصب فتحه
لِنفسِک: لام : حرف جر – نَفسِ: اسم مفرد، مصدر ثلاثی مجرد از فعل لازم بروزن فَعَل، جامد، مؤنث، متصَرِّف، معرفه به اضافه، مُعرَب صحیح الاخر مجرور / مجرور به حرف جر ، لِنفسِ جار ومجرور متعلق به کفاک - کاف : ضمیر متصل مفعولی، مبنی بر فتح در محلّ جر / مضاف الیه
نبی اکرم صلی الله علیه و آله:
مَن خَرَجَ فِی طَلَبِ العلمِ فَهُوَ فِی سَبیلِ اللهِ حَتَّی یَرجِعَ
مَن:حرف شرطیه- از ادات مجازات- عامل /مبتدا محلا مرفوع
خَرَجَ :فعل- معلوم- مفرد مذکر غایب-ثلاثی مجرد-ماضی-سالم-مبنی-لازم / فعل و فاعل، محلا مجزوم(به دلیل من شرطیه)
فِی : حرف جر/عامل طَلَبِ: اسم-مصدر-جامد-معرفه-معرب-ثلاثی/مجرور، جار و مجرور متعلق به خرج
العلمِ :اسم مصدر-جامد– مذکر-معرفه-معرب-سالم /مضاف الیه
اِلهى عَظُمَ الْبَلاَّءُ وَبَرِحَ الْخَفاَّءُ وَانْکَشَفَ الْغِطاَّءُ وَانْقَطَعَ الرَّجاَّءُ وَضاقَتِ الاْرْضُ وَمُنِعَتِ السَّماَّءُ واَنْتَ الْمُسْتَعانُ وَاِلَیْکَ الْمُشْتَکى وَعَلَیْکَ الْمُعَوَّلُ فِى الشِّدَّةِ وَالرَّخاَّءِ اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ الِ مُحَمَّدٍ اُولِى الاْمْرِ الَّذینَ فَرَضْتَ عَلَیْنا طاعَتَهُمْ وَعَرَّفْتَنا بِذلِکَ مَنْزِلَتَهُمْ فَفَرِّجْ عَنا بِحَقِّهِمْ فَرَجاً عاجِلا قَریباً کَلَمْحِ الْبَصَرِ اَوْ هُوَ اَقْرَبُ یا مُحَمَّدُ یا عَلِىُّ یا عَلِىُّ یا مُحَمَّدُ اِکْفِیانى فَاِنَّکُما کافِیانِ وَانْصُرانى فَاِنَّکُما ناصِرانِ یا مَوْلانا یا صاحِبَ الزَّمانِ الْغَوْثَ الْغَوْثَ الْغَوْثَ اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى اَدْرِکْنى السّاعَةَ السّاعَةَ السّاعَةَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ الْعَجَلَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِهِ الطّاهِرینَ
اِلهى : یاء نداحذف شده وبجای آن یاء متکلّم آمده و الله منادی است («یا»ی متکلم در «الهی» برای ایجاد نزدیکی و صمیمیت به‌کار رفته است ما در این مقام، قصد ندبه کردن داریم و مشکلاتمان را برای خدا بازگو می‌کنیم. به بیان دیگر، می‌خواهیم با او درد دل کنیم؛ پس لازم است قدری به او احساس نزدیکی کنیم.)
قال رسول الله صلی الله علیه و آله:
طَلَبُ العِلمِ فَریضَةٌ عَلى کُلِّ مُسلِمٍ أَلا إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ بُغاةَ العِلمِ
طلب علم بر هر مسلمانی واجب است، آگاه باش که خداوند طالبان علم را دوست دارد.
مصباح الشریعه، ص13
طلب:اسم- مفرد مذکر- جامد مصدری- مصدر ثلاثی مجرد-معرب- معرفه به اضافه/ مبتدا و مرفوع
العلم: اسم-مفرد مذکر- جامد مصدری- مصدر ثلاثی مجرد- معرب- معرفه / مضاف الیه و مجرور
فریضه: اسم- مفرد مونث مجازی- مشتق از فرض بر وزن فعیله- معرب- نکره / خبر و مرفوع
علی: حرف جر کل: از اسماء دائم الاضافه / مجرور به حرف جر
مَنْ ماتَ بغیرِ وصیه مات میته الجاهلیه
من:اسم شرط مبنی بر سکون در محل رفع مبتدا
مات:فعل ماضی در محل جزم فعل شرط و فاعل ضمیر مستتر هو
بغیر:جار و مجرور متعلق به فعل مات
وصیه:مضاف الیه و مجرور به اعراب اصلی
مات:فعل ماضی،در محل جزم جواب شرط
میتة:مفعول مطلق نوعی و منصوب
الجاهلیه:مضاف الیه و مجرور به اعراب اصلی
قطاری که به سمت خدا می‌رفت،
اندکی در ایستگاه دنیا توقف کرد.
از جهان تا خدا هزار ایستگاه بود.
در هر ایستگاه که قطار می‌ایستاد، کسی کم می‌شد.
قطار می‌گذشت و سبک می‌شد.
قطاری که به سمت خدا می‌رفت، به ایستگاه بهشت رسید.
پیامبر گفت:
«اینجا بهشت است. مسافران بهشتی پیاده شوند،
اما اینجا ایستگاه آخر نیست»
مسافرانی پیاده شدند، اما اندکی، باز هم ماندند.
قطار دوباره راه افتاد و بهشت جا ماند.
آنگاه خدا رو به مسافرانش کرد و گفت:
«راز من همین بود.
آن‌‌کس که مرا می‌خواهد،
در ایستگاه بهشت پیاده نخواهد شد . . .»
منبع.. پیامبری از کنار خانه ما رد شد. عرفان نظرآهاری
فرشته تصمیمش را گرفته بود.
پیش خدا رفت و گفت:
«خدایا، می‌خواهم زمین را از نزدیک ببینم.
اجازه می‌خواهم و مهلتی کوتاه. دلم بی‌تاب تجربه‌ای زمینی است»
خدا درخواست فرشته را پذیرفت.
فرشته گفت «تا بازگردم، بال‌هایم را اینجا می‌سپارم، این بال‌ها در زمین چندان به کار من نمی‌آید»
خدا بال‌های فرشته را بر روی پشته‌ای از بال‌های دیگر گذاشت و گفت:
«بال‌هایت را به امانت نگاه می‌دارم،
اما بترس که زمین اسیرت نکند»
فرشته گفت «باز می‌گردم … حتما باز می‌گردم»
فرشته به زمین آمد و از دیدن آن‌‌همه فرشته بی‌بال تعجب کرد.
او هر که را می‌دید، به یاد می‌آورد. زیرا او را قبلا در بهشت دیده بود.
اما نمی‌فهمید چرا این فرشته‌ها،
برای پس‌گرفتن بال‌هایشان
به بهشت برنمی‌گردند…
منبع: پیامبری از کنار خانه ما رد شد. عرفان نظرآهاری