قال امام حسن عسگری علیه السلام:
ما مِن بَلیَّةٍ إلّا وَ لِلّهِ فیها نِعمَةٌ تُحیطُ بها
تحف العقول صفحه 364
ما : مشبهة به لیس (مای حجازیة)
مِن : حرف جر ، زائده
بَلیَّةٍ : لفظا مجرور ، اسم ما و محلا مرفوع
إلّا وَ لِلّهِ فیها نِعمَةٌ تُحیطُ بها: خبر ما و محلا منصوب
عنه علیهِ السَّلام فی قولِه تَعالی :
اِنَّما اموالُکم و اَولادُکُم : و معنی ذلکَ أنَّهُ یَختبِرُهُم بالاموالِ و الاَولادِ لِیَتَبَیَّنَ السّاخِطَ لِرِزقِهِ و الرّاضی بِقِسمِهِ و اِن کانَ سُبحانَهُ أَعلَمَ بهِم من أنفُسِهِم و لکن لِتُظهِرَ الاَفعالُ الَّتی بِها یُستَحَقُّ الثَّوابُ و العِقابُ.
میزان الحکمه آیت الله ری شهری صفحه 43
عنه : جار و مجرور متعلق به محذوف
علیهِ السَّلام : جمله دعایی خالی از اعراب
فی قولِ : جار و مجرور متعلق به محذوف
ه : مضاف الیه و مجرور
تَعالی : جمله دعایی بدون اعراب برای ضمیر ه
اِنَّما : انَّ حرف ناصبه و مای کافه که ابتدای آن آمده انَّ را از عمل باز میدارد.
امام على علیه السلام :
أیُّها النّاسُ ! الآنَ الآنَ ما دامَ الوَثاقُ مُطلَقا ، و السِّراجُ مُنیرا ، و بابُ التَّوبَةِ مَفتوحا، مِن قَبلِ أن یَجِفَّ القَلَمُ و تُطوَى الصُّحُفُ .
میزان الحکمة ج 4 / ص 540
أیُّها : ایّ: منادی نکره مقصوده مبنی بر ضم محلا منصوب ، ها:حرف زائد برای تنبیه
النّاسُ : بعد أیُّها چون جامد است عطف بیان ومرفوع
الآنَ الآنَ :مفعول فیه و تکرار برای تأکید
مادامَ :فعل ناقص
الوَثاقُ :اسم مادامَ ، مرفوع
مُطلَقا:خبر مادامَ ، منصوب
و :عطف ، غیر عامل
روایتى از امام جعفر صادق (علیه السلام ) آمده است :
اذا اﺗّﻬﻢَ المُوﻣِﻦُ اَﺧﺎهُ اﻧﻤﺎثَ اﻻِﯾﻤﺎنُ ﻣِﻦ ﻗَﻠﺒِﻪِ ﻛَﻤﺎ ﯾَﻨﻤَﺎثُ اﻟﻤَﻠﺢُ ﻓﻰ اﻟﻤﺎءِ.
کتاب مفاتیح الحیاة
اذا:حرف شرط
اﺗّﻬَﻢَ الموﻣﻦُ اﺧﺎهُ : جمله شرط
اﻧﻤﺎثَ اﻻﯾﻤﺎنُ ﻣﻦ ﻗﻠﺒِﻪِ: جزای شرط
اﺗّﻬَﻢَ:فعل ماضی باب افتعال
الموﻣﻦُ: فاعل و مرفوع
اﺧﺎهُ :مفعول به و منصوب – ه: مضاف الیه مجرور
اﻧﻤﺎثَ :فعل ماضی باب انفعال.
سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ علیه السلام عَنْ رَجُلَیْنِ أَحَدُهُمَا فَقِیهٌ رَاوِیَةٌ لِلْحَدِیثِ وَ اَلْآخَرُ (عابدٌ) لَیْسَ لَهُ مِثْلُ رِوَایَتِهِ فَقَالَ اَلرَّاوِیَةُ لِلْحَدِیثِ اَلْمُتَفَقِّهُ فِی اَلدِّینِ أَفْضَلُ مِنْ أَلْفِ عَابِدٍ لاَ فِقْهَ لَهُ وَ لاَ رِوَایَةَ
بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 145
سَأَلْتُ: فعل و فاعل
أَبَا: مفعول به و منصوب (اعراب نیابی)
عَبْدِ: مضاف الیه
اَللَّهِ: مضاف الیه
علیه السلام: جمله معترضه
عَنْ رَجُلَیْنِ: جار و مجرور متعلق به سألت
أَحَدُ: مبتدا و بدل جزء از کل برای رجلین
شهید علی‌اکبر نظری‌ثابت سال 1344 در شهر مقدس قم به دنیا آمد. 15 ساله بود که عازم جبهه شد. در نخستین اعزام رسمی به عنوان نیروی سپاه، جذب واحد اطلاعات عملیات تیپ 17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) شد. با سرعت مراحل پیشرفت را طی کرد و در عملیات خیبر با انتخاب و اصرار شهید مهدی زین‌الدین به عنوان جانشین اطلاعات عملیات لشکر 17 علی‌بن‌ابیطالب(ع) مشغول کار شد؛ این مسئولیت در سن 19 سالگی به او واگذار شد. مجموعه لیاقت‌ها و استعدادهای کم‌نظیر و شخصیت استوار و قوی‌اش در کنار معنویت و پارسایی عجیب او، باعث شده بود علی‌اکبر جوان یکی از فرماندهان برجسته، زیرک، سریع‌الفکر و برنامه‌ریز لشکر 17 به شمار آید. سرانجام این روح پرتلاطم در سن 22 سالگی و در شب شانزدهم اسفند 1364 در منطقه عمومی فاو در حین اجرای عملیات والفجر8 از کالبد مطهرش پرواز کرد.جسم پاکش در گلزار علی‌بن جعفر قم در قطعه 9 ردیف سه شماره 345 درست در جایی که چند روز قبل از شهادت خود آن را به مادر و همسرش نشان داده بود گمنام و بی‌نشان آرمید. آنچه در پی می‌آید گوشه‌ای از کرامات مزار شهید نظری است که از زبان پدر و مادر او نقل شده است؛ شهیدی که به یکی از کسانی که خوابش را دیده بود این طور می‌گوید: «توی دنیا فامیلی من نظری ثابت بود اما در این دنیا علوی صدایم می‌کنند».
مقدمه
«الحمدُ لِلّه رب العالمين والصَّلوةُ و السَّلامُ علي عبدِه و رسولِه و آله الطَّيِّبين الطّاهرين»
علم صرف در دو باب اسم و فعل مورد بررسي قرار ميگيرد که جمع مکسر در قسمت اسم و در کنار جمع سالم، جايگاه ويژه‌اي دارد. از آنجا که در جمع مکسر ساختار کلمه از نظرظاهري دستخوش تغيير قرار مي گيرد و تشخيص مفرد کلمه بدون بررسي اوزان جمع مکسر قابل تشخيص نمي باشد , بر آن شديم تا اين موضوع را در کتب صرفي بررسي نماييم، همچنين به سبب اين که در قرآن و روايات اين نوع جمع كاربرد بسياري دارد تلاش كرده‌ايم در ارائه مطالب و تمرينات از آيات و روايات استفاده نماييم تا ضمن كاربردي كردن آن ضرورت انجام تحقيق نيز روشن شود.
در کتب صرفي جمع مکسر را دو گونه مورد بررسي قرار داده‌اند.
1. ابتدا اوزان جمع مکسر را مطرح کرده سپس اسم ها و وصفهائي که بر اين اوزان جمع بسته ميشوند آورده شده است .
2. اسماء و صفاتي که قالب شناخته شده تري دارند مورد بررسي قرار گرفته و براي هريک وزن يا اوزاني به عنوان جمع مکسر مطرح شده است.
ما در اين مقاله روش اول را برگزيديم؛ زيرا هدف ما اين است که، اگر جمعي را ديديم بتوانيم مفردش را شناسايي کنيم و گزينه اول ما در اين امر بيشتر ياري ميدهد.
نحو مقدماتی
علم نحو، عامل و معمول، مُعرَب و مَبنی، اعراب و بناء، ضمیر، اسم موصول، ااسم اشاره، مبتدا و خبر، فاعل، لازم و متعدی، معلوم و مجهول، مرکّب مزجی، مفعول به، مفعول فیه، مفعول له، مفعول مطلق، حال، تمییز، افعال ناقصه، افعال مقاربه، افعال مدح و ذم، فعل تعجب، حروف عامل، حروف غیر عامل، منادا، مستثنی، اسم های عامل ، توابع
علم نحو
تعریف علم نحو: قواعدی که به سبب دانستن آنها، احوال آخر کلمات و طریقه ترکیب آنها با یکدیگر دانسته می شود علم نحو نامیده می شود.
به عبارت دیگر: نحو علمی است که از حالات آن در کلمات عرب هنگام ترکیب آنها با یکدیگر، سخن می گوید و راه و روش ترکیب کلمات و جمل را به ما می آموزد.
فایده علم نحو، فهم صحیح کلام عرب و حفظ زبان از خطای در گفتار است.
کلمه: لفظِ موضوعی است که بر معنای مفردی دلالت کند، مثل: زید، نَصَرَ، مِنه.
اقسام کلمه:
کلمه بر سه قسم است: اسم، فعل و حرف.
اسم: کلمه ای است که بر معنای مستقلی دلالت کند و آن معنی مقترن به یکی از زمانهای سه گانه نباشد، مانند: عِلم، رَجُل، کتاب.
امام على علیه السّلام فرمودند: قیلَ لِلعَبدِ الصّالِحِ لُقمانَ: أیُّ النّاسِ أفضَلُ ؟ قالَ: المُؤمِنُ الغَنِیُّ ، قیلَ: الغَنِیُّ مِنَ المالِ ؟ فَقالَ: لا ، ولکِنَّ الغَنِیَّ مِنَ العِلمِ الَّذی إنِ احتیجَ إلَیهِ اُنتُفِعَ بِعِلمِهِ ، وإنِ استُغنِیَ عَنهُ اُکتُفِى
بحارالانوار، ج 13، ص 421
قیلَ: فعل (ماضی مجهول)، مبنی بر فتح
لِلعَبدِ: جار و مجرور (متعلق به قیل)
الصّالِحِ: مضاف الیه و مجرور
لُقمانَ: عطف بیان یا بدل کل از کل برای عبد، در محل جر، (اسم غیرمنصرف)
عید فطر در کنار عید قربان از مهم‌ترین اعیاد مسلمانان شمرده است و از جهت اهمیتی که دارد، آداب و اعمالی در کتب ادعیه برای شب و روز این عید بیان شده است.
عید فطر روز اول ماه شوال، پایان روزه‌گرفتن واجب در ماه رمضان و از مهم‌ترین اعیاد مسلمانان است. در روایات این روز برای کسانی که روزه آنها در ماه رمضان پذیرفته شده، روز عید و پاداش معرفی شده است. در این روز، روزه گرفتن حرام و پرداخت زکات فطره بر مسلمانان واجب است. در روایات، روز عید فطر روز جایزه‌های خدا، روز پاداش نیکوکاران و آمرزش گناهان معرفی شده است. از امیرالمؤمنین (ع) نقل شده عید فطر عید کسی است که خداوند، روزه او را پذیرفته و عبادتش را قبول کرده است. (نهج البلاغه، حکمت 428)
این روز مبارک در کنار عید قربان از مهم‌ترین اعیاد مسلمانان شمرده است و از جهت اهمیتی که دارد، آداب و اعمالی در کتب ادعیه برای شب و روز این عید بیان شده است که عمدۀ این آداب برگرفته از سیرۀ نبوی و سیرۀ عترت علیهم السلام است. در ادامه به اهمّ این آداب اشاره می‌شود.
شب عید فطر
یکی از شب‌های شریف است و در فضیلت و ثواب عبادت و احیای آن احادیث بسیاری وارد شده، از جمله در روایت آمده: آن شب کمتر از شب قدر نیست و برای آن چند عمل
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ سَلَامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ
اِنَّ:از حروف مشبهة به الفعل
نا : اسم إنّ محلا منصوب. ضمیر متصل
أَنزَلْنَاهُ: فعل و فاعل آن نا و ه مفعول و محلا منصوب ( جمله خبر إنّ و محلا مرفوع ). فعل ماضی. افعال. متعدی
فِي لَيْلَةِ : جار و مجرور. جامد غیر مصدری. مفرد مؤنث
الْقَدْرِ : مضاف الیه و مجرور. مفرد مذکر مصدر
و : واو اعتراضیه
مَا : مبتدا و محلاً مرفوع. اسم استفهام
اَللّـٰهُمَّ وَفِّرْ حَظّي فیهِ مِنَ النَّوٰافِلِ، وَأکْرِمْني فیهِ بِإحْضٰارِ الْمَسٰآئِلِ، وَقَرِّبْ فیهِ وَسیلَتي إلَیْكَ مِنْ بَیْنِ الْوَسٰآئِلِ، یٰا مَنْ لاٰ یَشْغَلُهُ إلْحـٰاحُ الْمُلِحّینَ.
خدایا در این ماه بهره ام را از نافله‌ها فراوان گردان و با برآوردنِ خواسته هایم گرامیم دار و از میان وسائل، وسیله تقرّبم به درگاهت را به من نزدیک گردان اى که پافشارى اصرار کنندگان تو را به خود مشغول نسازد.
اَللّهُمَّ.. یا اللهُ منادی معرفه مفرد مبنی بر ضم.
وَفِّرْ.. فعل امر صیغه 7. باب تفعیل. فاعل انت مستتر.
حَظّ.. مفعول به منصوب
ي.. مضاف الیه مجرور. اضافه معنوی
اَللّـٰهُمَّ ارْزُقْني فیهِ فَضْلَ لَیْلَةِ الْقَدْرِ، وَصَیِّرْ أُمُوري فیهِ مِنَ الْعُسْرِ إلَى الْیُسْرِ، وَاقْبَلْ مَعٰاذیري، وَحُطَّ عَنِّي الذَّنْبَ وَالْوِزْرَ، یٰا رَؤُوفاً بِعِبٰادِهِ الصّٰالِحینَ.
خدایا در این ماه درک فضیلت شب قدر را روزیم کن، و کارهایم را از سختى به آسانى مبدّل گردان و عذرهایم را بپذیر و گناه و جرمم را بریز اى مهربان بر بندگان صالحش.
اَللّـٰهُمَّ.. یا اللهُ منادی معرفه مفرد مبنی بر ضم.
ارْزُقْني.. فعل امر صیغه 7.باب افعال. فاعل انت مستتر. نون وقایه. یاء متکلم. مفعول به.
فیهِ.. جارو مجرور متعلق به ارزقنی
فَضْلَ.. مفعول به دوم ارزقنی منصوب
لَیْلَةِ.. مضاف الیه مجرور. اضافه معنوی ملکیه
اَللّـٰهُمَّ اجْعَلْ سَعْیي فیهِ مَشْکُوراً، وَذَنْبي فیهِ مَغْفُوراً، وَعَمَلي فیهِ مَقْبُولاً، وَعَیْبي فیهِ مَسْتُوراً، یٰا أسْمَعَ السّٰامِعینَ.
خدایا در این ماه تلاشم را مورد سپاس و گناهم را آمرزیده و عملم را پذیرفته شده و عیبم را پوشیده قرار ده، اى شنواترین شنوندگان.
اَللّـٰهُمَّ.. یا اللهُ منادی معرفه مفرد مبنی بر ضم.
اجْعَلْ.. فعل امر صیغه 7. فاعل انت مستتر.
تولد. 13. 11. 67. تهران
شهادت. 26. 11. 93. مکیشفیه سامراء
محل خاکسپاری. نجف. وادی السلام. سمت هود و صالح بعد از سید علی قاضی.
مزار یادمان. گلزار شهدای تهران. قطعه 26. ردیف 1. شماره 25.
سال 1367 بود که محمد هادی به دنیا آمد. او در شب جمعه و چند روز بعد از ایام فاطمیه به دنیا آمد.درست مصادف است با شهادت امام هادی علیه السلام. بر همین اساس نام او را محمد هادی می‌گذارند. عجیب است که او عاشق و دلداده امام هادی علیه السلام شد و در این راه و در شهر امام هادی علیه السلام یعنی
در قطعه ۲۶ گلزار شهدای بهشت زهرا(س) یادبودی است که خیلی‌ها با دیدن عکس صاحب آن و عنوان «شهید گمنام» که روی سنگ مزار نوشته شده، می‌روند و زائر شهید مفقودالاثر «ابراهیم هادی» می‌شوند؛
ابراهیم هادی (با نام کامل ابراهیم هادی‌پور) در ۱ اردیبهشت ۱۳۳۶ تهران متولد شد.
وی از نیروهای مردمی داوطلب حاضر در جنگ عراق و ایران است که در عملیات والفجر مقدماتی در جنگ ایران و عراق به درجه رفیع شهادت نائل آمد.
پرنده بر شانه های انسان نشست
انسان با تعجب رو به پرنده کرد و گفت: اما من درخت نیستم. تو نمی توانی روی شانه های من آشیانه بسازی. پرنده گفت: من فرق درخت ها و آدم ها را خوب می دانم اما گاهی پرنده ها و انسان ها را اشتباه می گیرم. انسان خندید و به نظرش این بزرگترین اشتباه ممکن بود. پرنده گفت: راستی! چرا پر زدن را کنار گذاشتی؟؟ انسان منظور پرنده را نفهمید، اما باز هم خندید.
جَعَلَ اللَّهُ مَا كَانَ مِنْ شَكْوَاكَ حَطّاً لِسَيِّئَاتِكَ، فَإِنَّ الْمَرَضَ لَا أَجْرَ فِيهِ وَ لَكِنَّهُ يَحُطُّ السَّيِّئَاتِ وَ يَحُتُّهَا حَتَّ الْأَوْرَاقِ، وَ إِنَّمَا الْأَجْرُ فِي الْقَوْلِ بِاللِّسَانِ وَ الْعَمَلِ بِالْأَيْدِي وَ الْأَقْدَامِ. وَ إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ يُدْخِلُ بِصِدْقِ النِّيَّةِ وَ السَّرِيرَةِ الصَّالِحَةِ مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ الْجَنَّةََ.
جَعَلَ.. فعل ماضی مبنی بر فتحه.
اللَّهُ.. فاعل مرفوع. اسم ثلاثی مجرد أله جامد غیر مصدری مفرد مذکر
مَا.. مفعول به منصوب. ما موصول
كَانَ.. فعل ماضی مبنی بر فتحه. هو مستتر اسم کان. خبر محذوف.
مِنْ شَكْوَا..جارو مجرور متعلق به جعل.
ک.. مضاف الیه مجرور. ضمیر متصل مجروری
حَطّاً.. مفعول به دوم جعل. منصوب
لِسَيِّئَاتِ..جارو مجرور
اَللّـٰهُمَّ اجْعَلْني فیهِ مُحِبَّاً لِأَوْلِیٰآئِكَ، وَمُعٰادِیاً لِأَعْدٰآئِكَ، مُسْتَنّاً بِسُنَّةِ خٰاتَمِ اأنْبِیٰآئِكَ، یٰا عٰاصِمَ قُلُوبِ النَّبِیّینَ.
خدایا در این ماه مرا دوستدارِ اولیائت و دشمنِ دشمنانت و عمل کننده به روش خاتمِ پیامبرانت قرار ده، اى نگهدارِ دل‌هاى پیامبران.
اَللّهُمَّ.. یا اللهُ. منادی مفرد معرفه. مبنی بر ضم.
اجْعَلْني.. فعل امر صیغه 7.فاعل انت مستتر. نون وقایه. یاء متکلم مفعول به منصوب محلا.
فیهِ.. جار مجرور متعلق به اجعلنی
مُحِبَّاً.. مفعول به دوم اجعلنی. منصوب اسم
اللّـٰهُمَّ إنّي أسْألُكَ فیهِ مٰا یُرْضیك، وَأعُوذُ بِك مِمّٰا یُؤْذیكَ، وَأسْألُكَ التَّوْفیقَ فیهِ لِأَنْ اُطیعَك وَلاٰ أعْصِیَكَ، یٰا جَوٰادَ السّٰآئِلینَ.
خدایا در این ماه اسباب خشنودیت را از تو می‌خواهم و از آنچه تو را می‌آزارد به تو پناه می‌برم و توفیق در اطاعت و عدم نافرمانیت را از تو می‌خواهم اى بخشنده‌ی درخواست کنندگان.
اَللّـٰهُمَّ..یا اللهُ. منادی معرفه مفرد. مبنی بر ضم
إنّي.. انّ+ نون وقایه+ یاء متکلم
إنّ.. حروف مشبهه.
ي.. اسم انّ. محلا منصوب
أسْألُ.. فعل مضارع. فَعَلَ یَفْعَلُ. صیغه 13.فاعل انا مستتر.
اللّـٰهُمَّ اغْسِلْني فیهِ مِنَ الذُّنُوبِ، وَطَهِّرْني فیهِ مِنَ الْعُیُوبِ، وَامْتَحِنْ قَلْبي فیهِ بِتَقْوَى الْقُلُوبِ، یٰا مُقیلَ عَثَرٰاتِ الْمُذْنِبینَ.
خدایا در این ماه مرا از گناهان شستشو ده و از عیب ها پاک گردان و قلبم را به وسیله‌ی پرهیزکاریِ دل‌ها بیازماى، اى درگذرنده از لغزش‌هاى گنهکاران.
اَللّهُمَّ.. یا اللهُ. منادی معرفه مفرد. مبنی بر ضم.
اغْسِلْني.. فعل امر صیغه 7. فاعل انت مستتر.نون وقایه.یاء متکلم. مفعول به.
فیهِ.. جار مجرور متعلق به اغسل
مِنَ الذُّنُوبَ.. جار مجرور متعلق به اغسل
وَلَن تَسْتَطِيعُوا أَن تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِن تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَّحِيمًا(129)
وَ: واو استیناف
لَن تَسْتَطِيعُوا: حرف ناصبه/عامل/مبنی+ فعل مضارع منصوب/جمع مذکر مخاطب/(ط و ع)/معتل_اجوف واوی/ثلاثی مزيد_باب استفعال/متعدی/معلوم/معرب
فعل و فاعل ضمیر بارز “واو”
أَن تَعْدِلُوا: حرف نصب/عامل/مبنی+ فعل مضارع منصوب/جمع مذکر مخاطب/(ع د ل)/صحیح_سالم/ثلاثی مجرد/متعدی/معلوم/معرب
وَإِنِ امْرَأَةٌ خَافَتْ مِن بَعْلِهَا نُشُوزًا أَوْ إِعْرَاضًا فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا أَن يُصْلِحَا بَيْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَيْرٌ وَأُحْضِرَتِ الْأَنفُسُ الشُّحَّ وَإِن تُحْسِنُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا(128)
وَ: واو استیناف
إِنِ: حرف شرط جازم/مبنی/عامل
امْرَأَةٌ: اسم/مفرد/مونث/نکره/معرب
فاعل و لفظا مرفوع
[فعل محذوف یا در تقدیر است.]
خَافَتْ: فعل ماضی/مفرد مونث غایب/(خ و ف)/معتل_اجوف واوی/ثلاثی مجرد/متعدی/معلوم/مبنی/اعلال به قلب
فعل و فاعل ضمیر مستتر “هی”
شَرُّ الْإِخْوَانِ، مَنْ تُكُلِّفَ لَهُ.
و فرمودند (ع): بدترين دوستان تو، دوستى است كه براى او خود را به رنج و تكلف اندازى.
شَرُّ.. مبتدا مرفوع. شرر. اسم تفضیل أشْرَر.
الْإِخْوَانِ.. مضاف الیه مجرور
مَنْ.. خبر مرفوع. من موصول.
تُكُلِّفَ.. فعل ماضی مجهول مبنی بر فتحه. باب تَفَعُّل. برای مجهول شدن فعل ماضی این باب. تاء و فاعل فعل هر دو مضموم می‌شود.
لَهُ.. جارو مجرور متعلق به تُكُلِّفَ. نائب فاعل مؤول به صریح. محلا مرفوع.
پ.ن. هدیه محضر. نورانی آقا امام سجاد علیه السلام صلوات
لَا تَجْعَلَنَّ أَكْثَرَ شُغُلِكَ بِأَهْلِكَ وَ وَلَدِكَ؛ فَإِنْ يَكُنْ أَهْلُكَ وَ وَلَدُكَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ، فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَوْلِيَاءَهُ؛ وَ إِنْ يَكُونُوا أَعْدَاءَ اللَّهِ، فَمَا هَمُّكَ وَ شُغُلُكَ بِأَعْدَاءِ اللَّهِ.
ترجمه: بيشتر سرگمى خود را صرف همسر و فرزندت مكن، زيرا اگر ايشان دوست خدا باشند خداوند دوستانش را ضايع و تباه نميسازد، و اگر دشمن او باشند پس نبايد همّت و كار خود را براى دشمنان خدا صرف نمائى.
لا: حرف، عامل جزم، ناهيه، مبنى بر سكون.
تجعلنّ: مركب است از « تجعل » و « نون مشدّده».
تجعل: فعل مضارع مفرد، مذكّر، حاضر، ثلاثى مجرّد از باب منع، يمنع، از باب فروع، صحيح، معرب، مشتق، متصرّف، فعل اخبارى ولى با « لاء ناهيه» از افعال انشائى محسوب ميشود، خاص، از افعال جارحه، تام، متعدّى به دو مفعول، ضمير « انت » در آن مستتر است به استتار وجوبى و فاعلش مى‌باشد.