اقسام فعل مضارع در زبان فارسی
1. مضارع مرفوع : داشتن یکی از حروف مضارع (أ-ت-ی –ن) در اول فعل و مرفوع بودن آخر فعل یعنی ضمه –ُ داشتن یا نون (نِ- نَ) داشتن در آخر فعل ، فعل مضارع مرفوع را تشکیل می دهد که در زبان فارسی به صورت مضارع اخباری ترجمه می شود .
نتیجه: مضارع مرفوع در عربی = مضارع اخباری در فارسی = أذهبُ : می روم یَذهبونَ : می روند.
مضارع اخباری : فعلی است که وقوع آن در زمان حال قطعی است.
روش ساخت مضارع اخباری در زبان فارسی :
▪️می + بن مضارع + شناسه : می نویسم – می نویسی – می نویسد – می نویسیم – می نویسید – می نویسند
مضارع مرفوع را چگونه منفی کنیم ؟ مضارع مرفوع را بواسطه ((لا)) نافیة و گاهی بواسطه ((ما)) ی نافیه منفی می کنیم که به آن مضارع منفی می گوییم و معادل مضارع اخباری منفی در فارسی ترجمه می کنیم.
مضارع منفی = مضارع اخباری منفی
لا یَذهَبُ = نمی رود ما یذهبُ = نمی رود
‼️ توجـه : لای نافیه مخصوص منفی کردن فعل مضارع و ما ی نافیه مخصوص منفی کردن فعل ماضی است اما گاهی (( ما)) ی نافیه بر سر فعل مضارع می آید و آن را منفی می کند.
2. مضارع مستقْبل یا آینده : بر انجام عملی در آینده دلالت دارد.
روش ساخت مضارع مُستقبل در زبان فارسی :
▪️فعل کمکی خواه + شناسه + فعل ماضی مورد نظر : خواهم رفت - خواهی رفت – خواهد رفت – خواهیم رفت – خواهید رفت – خواهند رفت
روش ساخت مضارع مستقبل مثبت در زبان عربی :
▪️سَ یا سوفَ + فعل مضارع مرفوع = سَیذهَبُ = خواهد رفت ( بزودی خواهد رفت ) سوفَ یَذهَبُ = خواهد رفت (بزودی خواهد رفت ) – سوف ینجحُ علیٌّ فی الامتحان : علی در امتحان قبول خواهد شد
نکته : سوف برای آینده دور به کار می رود اما (( سَ) برای آینده نزدیک به کار می رود . لذا در ترجمه سَوفَ از لفظ ((بزودی)) استفاده نمی کنیم
نکته: جواب شرط به صورت مضارع اخباری یا مضارع مُستقبل ترجمه می شود؛
اِن تنصروا للهَ ینصرْکم : اگر خدا را یاری کنید او شمارا یاری خواهد کرد (یاری می کند )
نکته : استفاده از قیودی چون (( غداً – الاسبوع المُقبل،العام المُقبل و…) همراه فعل مضارع به جمله معنای مُستقبل می بخشد :
یذهبُ علیٌّ غداً : علی فردا خواهد رفت
روش ساخت مضارع مستقبل منفی در زبان عربی :
▪️لن + فعل مضارع منصوب = لَن یذهَبَ : هرگز نخواهد رفت
▪️لن یدخلوا فی الجنّة = (( هر گز )) به بهشت داخل نخواهند شد
▪️لن تنجحوا فی الا متحان = (( هرگز)) در امتحان موفق نخواهید شد
‼️توجه: معنی لَنْ ((هرگز نه)) می باشد .
3. مضارع التزامی : بر وقوع فعلی همراه با شک و تردید و تمنا و لزوم …….. دلالت می کند اما وقوع آن مانند مضارع اخباری حتمی نیست.
موارد مضارع التزامی ( مثبت)
١ - حروف نصب ( اَن- کَی ( لِکَی) – حتَّی – لـ ِ + مضارع منصوب به صورت مضارع التزامی مثبت ترجمه می شود : اَن تذهَبَ : تا اینکه بروی
٢- قد + مضارع مرفوع = قد أذهبُ : شاید بروم قد تَذهَبُ: شاید بروی
٣- لام امر ((لـِ)) + مضارع غائب و متکلم:
لِیَذهبْ = باید برود
لأذهَبْ = باید بروم
۴- فعل شرط معادل مضارع التزامی ترجمه می شود (اگر چه ماضی باشد)
اِنْ تَدرسْ تنجَح ْ : اگر درس بخوانی قبول می شوی
۵ - فعل مضارع در جواب طلب معادل
مضارع التزامی مثبت ترجمه می شود : لا تتکاسَلْ تَفزْ : تنبلی مکن تا رستگار بشوی.
نکته : حرف ناصبه (( لَن)) همراه فعل مضارع ،معنای فعل مضارع را به مُستقبل منفی تبدیل می کند بر عکس دیگر حروف ناصبه که معنی مثبت دارند.
لنَ یتکاسَلَ : هرگز تنبلی نخواهد کرد.
نکته: در ترجمه لام امر (( لـِ)) همراه با شش صیغه غائب و دو صیغه متکلم از لفظ (( باید )) استفاده می شود . مانند : لِیَکَتُبْ : باید بنویسد .
مضارع التزامی منفی : ترکیب ((لا)) ی ناهیه با شش صیغه مضارع غائب و دو صیغه متکلِّم در ترجمه معادل مضارع التزامی منفی خواهد بود:
لا یَکذبْ: دروغ نگوید (نباید دروغ بگوید )
مضارع مستمر (ملموس) : تداوم عملی را در زمان حال بیان می کند.
روش ساخت مضارع مستمر در زبان فارسی : ( فعل دارم + مضارع اخباری ) دارم می روم – داری می روی – دارد می رود
روش ساخت مضارع مستمر(ملموس) در زبان عربی:
1. لـَ + فعل مضارع = لَأذهبُ = دارم می روم – لَیستَمعونَ: دارند گوش می دهند
2. فعل مضارع (کان) قبل از مضارع مرفوع = یکونُ محمدٌ یَکتبُ = محمد دارد می نویسد
أکونُ أذهبُ= دارم می روم تکونُ تذهبُ = داری می روی
امر منفی : تر کیب (لای) ی ناهیه همراه با شش صیغه مضارع مخاطب در ترجمه فارسی معادل امر منفی خواهد بود :
لاتکذب ْ= دروغ نگو - لا تقربا هذه الشجرة = به این درخت نزدیک نشوید.